မြန်မာနိုင်ငံမှာပြုလုပ်မယ့် စစ်တပ်ထိန်းချုပ်တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဟာ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတမှာမဟုတ်ကြောင်းနဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေကို ပိုမိုမြင့်တက်စေမှာဖြစ်ကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီး ဗော်လ်ကာ တာ့ခ်က စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက် အင်္ဂါနေ့မှာ ပြောပါတယ်။
ရိုဟင်ဂျာ မွတ်ဆလင်တွေနဲ့ အခြားလူနည်းစုတွေရဲ့ အခြေအနေဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ညီလာခံမှာ သူက အခုလို ပြောဆိုခဲ့တာဖြစ်ပြီး “ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ၊ အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ၊ ရိုဟင်ဂျာနဲ့ တခြားလူနည်းစုတွေရဲ့ ဘဝဟာ သူတို့ မကြုံဖူးလောက်အောင် အဆိုးရွားဆုံး ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ ရိုဟင်ဂျာတို့ရဲ့ ဖိနှိပ်ခံသမိုင်းတလျှောက် နောက်ထပ်ဆိုးရွားတဲ့ အခန်းသစ်တခုပဲ” လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ဒီညီလာခံကနေပြီး “ဒီလိုမတရားမှုကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ နိုင်ငံရေး အစီအစဉ်ရဲ့ ထိပ်ဆုံးမှာ ထားတဲ့အကြောင်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြသရမယ်” “ရိုဟင်ဂျာတွေအတွက် အလှည့်အပြောင်းတခု ရောက်အောင် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအနေနဲ့ အရေးယူဆောင်ရွက်ပြီး သူတို့ရဲ့ ဘဝဆိုးအတွက် ထာဝရဖြေရှင်းချက်တခု ချမှတ်ဖို့အတွက် အချိန်ရောက်ပြီ” လို့ သူက ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲတွေ အရှိန်မြင့်လာပြီး စစ်တပ်က “အရပ်သားတွေအပေါ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ” ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း၊ “လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေ၊ အရပ်သားတွေကို တမင်သတ်ဖြတ်တာတွေ၊ အရပ်သားပိုင်ပစ္စည်းတွေကို ဖျက်ဆီးတာတွေ၊ အဓမ္မဖမ်းဆီးချုပ်နှောင် နှိပ်စက်မှုတွေနဲ့ အတင်းအဓမ္မ စစ်မှုထမ်းခိုင်းတာတွေ အပါအဝင် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေ” ကို ကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်း ဗော်လ်ကာတော့ခ်က ဆိုပါတယ်။
“၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒုတိယနှစ်ဝက် မြောက်ပိုင်းရခိုင်က ပုံရိပ်တွေနဲ့ ဗီဒီယိုတချို့ဟာ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တုန်းက ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေကို ပြန်သတိရစေပါတယ်” “ဒီအခြေအနေအားလုံးကြောင့် ပြည်တွင်းမှာ လူပေါင်း ၃.၅ သန်းကျော် နေရပ်စွန့်ခွာခဲ့ရပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလကတည်းက ရိုဟင်ဂျာ ၁ သိန်းခွဲခန့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဘက် ထပ်မံထွက်ပြေးခဲ့ရတယ်” လို့ သူက ပြောပါတယ်။
“ဒီလို အခြေအနေတွေအောက်မှာ ကျင်းပတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဟာ လွတ်လပ်ပြီး မျှတနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဥပမာ – ရိုဟင်ဂျာတွေဟာ သူတို့ရဲ့ နိုင်ငံသားဖြစ်မှုကို စိတ်ထင်တိုင်း ဖယ်ရှားခံထားရတာကြောင့် မဲပေးခွင့် ရရှိမှာမဟုတ်ပါဘူး။ တိုင်းရင်းသား ရခိုင်ပါတီတွေကိုလည်း ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ကနေ ပိတ်ပင်ထားပါတယ်” လို့ သူက သတိပေးပြောကြားခဲ့ပြီး စစ်တပ်ထိန်းချုပ်တဲ့ အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲကို ရှုံ့ချခဲ့ပါတယ်။
“ဒီအကျပ်အတည်းကနေ ရုန်းထွက်ဖို့ နည်းလမ်းဟာ တင်းမာမှုလျှော့ချရေး၊ အရပ်သားကာကွယ်ရေး၊ ဆွေးနွေးမှုနဲ့ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီပေးရေးပဲဖြစ်ပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲ မဟုတ်ပါဘူး” လို့ မဟာမင်းကြီးက ပြောဆိုထားပြီး မြန်မာပြည်ကို လက်နက်စီးဆင်းမှုတွေ ရပ်တန့်ဖို့၊ ဒုက္ခသည်တွေကို ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုတွေ ဆက်ပေးဖို့နဲ့ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတွေအတွက် တာဝန်ခံမှုရှိစေဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
“အကြမ်းဖက်မှု၊ အလွန်အမင်း ဆင်းရဲကြီးမှုနဲ့ ကြီးမားတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေဟာ နိုင်ငံတကာက အလေးအနက် စိုးရိမ်ရတဲ့ အကျပ်အတည်းကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ တာဝန်အတိုင်း အရေးယူဆောင်ရွက်ရပါမယ်” လို့ သူက ညီလာခံအတွင်း ပြောဆိုသွားပါတယ်။
မူရင်းသတင်း – UN rights chief warns Myanmar elections under military control ‘can be neither free, nor fair
