အကျဉ်းထောင်များတွင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ငြင်းပယ်ခံရခြင်းကြောင့် သေဆုံးမှု မြင့်တက်လာနေ

စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတဝန်းက အကျဉ်းထောင်တွေမှာ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား/ အကျဉ်းသူတွေဟာ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ငြင်းပယ်ခံရတာကြောင့် သေဆုံးမှုတွေ မြင့်တက်လာနေတယ်လို့ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကွန်ရက် (PPNM) အပါအဝင် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပအဖွဲ့ (၁၅) ဖွဲ့ကနေ ပူးတွဲကြေညာချက် ထုတ်ပြန်လာပါတယ်။

၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်ကောင်စီရဲ့ ဖမ်းဆီးခြင်းခံရသူ ၁,၈၀၀ ကျော်ဟာ အကျဉ်းထောင်တွေမှာ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ငြင်းပယ်ခံရတာကြောင့် ဒါမှမဟုတ် ဖမ်းဆီးပြီးနောက် စစ်ဆေးမေးမြန်းမှုတွေအတွင်းမှာ ရရှိခဲ့တဲ့ ဒဏ်ရာတွေကို ကုသခွင့်မရတာကြောင့် သေဆုံးနေရတာဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဒါကြောင့် လွတ်လပ်မှု ဆုံးရှုံးနေသူတွေအတွက် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတွေကို ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းမရှိဘဲ ချက်ချင်းပေးအပ်ဖို့၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုတွေနဲ့ တခြားသော မလျော်မကန်ပြုတွေကို ချက်ချင်းရပ်တန့်ပေးဖို့ တောင်းဆိုကြောင်း ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

PPNM ရဲ့ စောင့်ကြည့်လေ့လာချက်အရ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား အနည်းဆုံး အယောက် ၁၉၀ ဟာ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်စစ်ဆေးခံရတာ၊ မလျော်မကန်ပြုမူခံရတာ၊ လုံလောက်တဲ့ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု မရရှိတာကြောင့် သေဆုံးခဲ့ပေမယ့် စစ်ကောင်စီရဲ့ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကမှ တာဝန်ယူရခြင်း မရှိသေးဘူးလို့ သိရပါတယ်။

“တရားမျှတမှုပြန်လည်ရယူသွားတယ်ဆိုတဲ့အချိန်မှာ ထောင်ထဲမှာ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဒေတာတခုချင်းစီအလိုက်၊ နှစ်အလိုက်တာဝန်ယူခဲ့တဲ့ ထောင်ဝန်ထမ်းတွေက ကြားကာလမှာသော်လည်းကောင်း၊ အကူးအပြောင်းကာလမှာသော်လည်း ပြည်သူ့တရားရုံးတွေမှာ အရေးယူမှာပါ။ ထိုက်သင်တဲ့ ပြစ်ဒဏ်တွေကို ကျခံရေးပေါ့နော်။ နစ်နာသူတွေကို ဝန်ချတောင်းပန်တာကအစ လုပ်ဆောင်သွားမှာပါ” လို့ PPNM တာဝန်ရှိသူ ကိုသိုက်ထွန်းဦးက မောင်းကို ပြောပါတယ်။

လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး (OHCHR) က ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလမှာ ထုတ်ပြန်တဲ့ အစီရင်ခံစာမှာလည်း ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း အကျဉ်းထောင်တွေမှာ အနည်းဆုံး လူ ၁,၈၅၃ ယောက် သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြထားတာပါ။

ဒါ့အပြင် စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့တွေရဲ့ အချက်အလက်တွေအရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလကနေ ဇူလိုင်လအတွင်း အကျဉ်းထောင်ထဲမှာ လူ ၇၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး အဲဒီထဲက ၅၉ ယောက်ဟာ မတ်လမှာ လှုပ်ခတ်ခဲ့တဲ့ ငလျင်ကြောင့်ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဒါပေမယ့် အကျဉ်းထောင်တွေကို သွားရောက်ခွင့် ကန့်သတ်ထားပြီး နိုင်ငံအတွင်းက မီဒီယာများစွာကိုလည်း ပိတ်ပင်ထားတာကြောင့် အတည်ပြုဖို့ ခက်ခဲကာ အမှန်တကယ် သေဆုံးသူအရေအတွက်ဟာ ပိုများနေနိုင်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

အကျဉ်းထောင်တွေအတွင်း စစ်ဆေးမေးမြန်းရာမှာလည်း စစ်တပ်အရာရှိတွေဟာ သတင်းအချက်အလက်တွေ ရရှိအောင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနိုင်ကျင့်မှုတွေအပါအဝင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနိုင်ကျင့်မှုတွေကိုပါ ပြုလုပ်နေပြီး အကျဉ်းထောင်အတွင်း ငြိမ်းချမ်းတဲ့ ဆန္ဒပြမှု လုပ်ဆောင်သူတွေကိုလည်း ပြင်းထန်စွာ ရိုက်နှက်တာတွေ၊ တစ်ဦးတည်း သီးခြားချုပ်နှောင်တာတွေ၊ စွဲချက်အသစ်တွေနဲ့ တရားစွဲတာတွေအပြင် ပိုမိုဝေးလံခေါင်သီတဲ့ ထိန်းသိမ်းရေးနေရာတွေကို ပြောင်းရွှေ့တာတွေ၊ ပြောင်းရွှေ့စဉ်မှာ သတ်ဖြတ်တာတွေကို လုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။