မြန်မာစစ်ကောင်စီဟာ ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ရုန်းရင်းဆန်ခတ်ဖြစ်နေတဲ့ ပြည်သူတွေ ခိုလှုံရာ ဘုန်းကြီးကျောင်းတွေ၊ စာသင်ကျောင်းတွေနဲ့ စခန်းတွေကို တိုက်ခိုက်မှုတွေ တိုးမြှင့်လာတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး အထူးကိုယ်စားလှယ်က ဇွန်လ ၂၅ ရက်မှာ ပြောပါတယ်။
မြန်မာပြည်နဲ့ပတ်သက်ပြီး နောက်ဆုံးရအခြေအနေကို ပြောဆိုရာမှာ တွမ်အန်ဒရူးစ်က စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် လူပေါင်း ၆၈၀၀ ကျော် အသတ်ခံခဲ့ရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။
လက်ရှိ မြန်မာစစ်တပ်ဟာ နယ်မြေတွေ၊ စစ်သားတွေနဲ့ အခြေစိုက်စခန်းတွေ အတော်အများများကို တော်လှန်ရေးသမားတွေထံ လက်လွှတ်ခဲ့ရကြောင်း၊ ပြည်ပမဟာမိတ်တွေရဲ့ ပံ့ပိုးမှုတွေ ရနေသေးတာကြောင့် တော်လှန်ရေးသမားတွေရဲ့ ထောက်ပို့လမ်းကြောင်းတွေ ဖြတ်တောက်ဖို့ အရပ်သားပစ်မှတ်တွေကို “လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ အရှိန်မြှင့်” လုပ်ဆောင်နေကြောင်း တွန်အန်ဒရူးစ်က အခိုင်အမာ ပြောဆိုပါတယ်။
“လေယာဉ်အသုံးပြုမှု တိုးလာသလို ဗုံးကြဲတာတွေလည်း များလာတယ်။” ဒါ့အပြင် “တရားလက်လွတ်” လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေကလည်း စာသင်ကျောင်းတွေနဲ့ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွေကို ထိမှန်ခဲ့ကြောင်းနဲ့ IDP စခန်းတွေကို တိုက်ခိုက်တာတွေလည်း မှတ်တမ်းတင်ထားကြောင်း သူက သတင်းထောက်တွေကို ပြောပါတယ်။
အဓမ္မစစ်မှုထမ်းရ၊ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်ခံနေရတဲ့ မြန််မာပြည်သူတွေဟာ စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေကို “ရွံရှာနေပြီ” လို့ သူက ဂျီနီဗာမှာကျင်းပတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီရဲ့ ဘေးပေါက်တွေ့ဆုံမှုတွေအတွင်း ပြောပါတယ်။
ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်တဲ့ စစ်ကောင်စီကို ဆန့်ကျင်ပြီး သူတို့ရဲ့ အခြေခံအခွင့်အရေးတွေကို အသုံးချကာ ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့တာကြောင့်လည်း လူပေါင်း ၂၂၀၀၀ ကျော် အကျဉ်းချခံနေရတယ်လို့ သူက ဆက်ပြောပါတယ်။
စစ်ကောင်စီဟာ နယ်မြေတွေဆုံးရှုံးပြီး အရေးနိမ့်လာပေမယ့် “ပြည်ပကနေ သူတို့ကို ထောက်ပံ့ပေးနေတဲ့ ငွေကြေးအရင်းအမြစ်တွေနဲ့ လက်နက်တွေ ရှိနေသေး” ကြောင်း၊ “အဲဒီလို အရင်းအမြစ်တွေ ဆက်လက်စီးဆင်းနေသ၍ အပျက်အစီးတွေ သိသိသာသာ ဆက်ဖြစ်နေမှာပဲ၊ ဆက်ပြီး ဖျက်ဆီးဖို့လည်း တုံ့ဆိုင်းနေမှာမဟုတ်ဘူး” လို့ တွမ်အန်ဒရူးစ်က ပြောပါတယ်။
မတ်လ ၂၈ ရက်က မြန်မာပြည်မှာ အားပြင်းငလျင် လှုပ်ခတ်ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီဟာ ငလျင်အကူအညီတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး တခြား လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီတွေတုန်းကလိုပဲ အတိုက်အခံ ထိန်းချုပ်ဒေသတွေဆီ မရောက်အောင် ပိတ်ဆို့တာ၊ အလှူရှင်တွေနဲ့ အေဂျင်စီတွေအားလုံးရဲ့ အကူအညီတွေ သူ့လက်ထဲရောက်အောင် အတင်းအကြပ် ကြိုးပမ်းတာတွေ လုပ်ဆောင်ခဲ့တယ်လို့ သူက ဆိုပါသေးတယ်။
ဒါ့အပြင် စစ်ကောင်စီရဲ့ လာမယ့် ”အတုအယောင် ဟန်ပြ” ရွေးကောက်ပွဲကိုလည်း နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းက ရှုတ်ချပြီး မြန်မာပြည်သူတွေနဲ့ တသားတည်းရှိကြောင်း ပြသဖို့ သူက ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေကို တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
ကိုးကား – Myanmar crisis – Special Rapporteur Tom Andrews 25 June 2025
