မြန်မာနဲ့တရုတ်ဟာ အင်တာနက်လွတ်လပ်ခွင့် အနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံတွေလို့ အစီရင်ခံစာမှာပြော

မြန်မာနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံတို့ဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အင်တာနက် လွတ်လပ်ခွင့် အဆိုးဆုံး နိုင်ငံတွေဖြစ်ကြောင်း လေ့လာမှုတစ်ခုက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ ပြောပါတယ်။

၂၀၂၁ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခဲ့တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပိုမိုဆိုးရွားလာတဲ့ အင်တာနက်လွတ်လပ်ခွင့် အခြေအနေဟာ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်း တရုတ်ရဲ့ အဆိုးရွားဆုံး အင်တာနက်လွတ်လပ်ခွင့်အခြေအနေကို လိုက်မီခဲ့တယ်လို့ အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်က Freedom on the Net အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

အမေရိကန်လွှတ်တော်က ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့ထားပေမယ့် အမှီအခိုကင်းစွာ လည်ပတ်နေတဲ့ ဒီမိုကရေစီလိုလားသူ Freedom House ရဲ့ အစီရင်ခံစာအရ ကမ္ဘာတဝှမ်း အင်တာနက်လွတ်လပ်ခွင့်ဟာ ၁၄ နှစ်ဆက်တိုက် ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီး နိုင်ငံအများအပြားဟာလည်း လွတ်လပ်ခွင့် မြင့်တက်မလာဘဲ နိမ့်ကျသွားတယ်လို့ တွေ့ရှိရကြောင်း AFP သတင်းက ဖော်ပြထားပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုစာ ဒီမိုကရေစီအသွင်ပြောင်းလဲမှုဟာ စစ်အာဏာသိမ်းမှုနဲ့အတူ အဆုံးသတ်သွားချိန်ကစလို့ စစ်ကောင်စီဟာ စနစ်တကျဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခြင်းနဲ့ အွန်လိုင်းပေါ်ကစကားတွေကို စောင့်ကြည့်တာတွေ လုပ်ဆောင်ပြီး သဘောထားကွဲလွဲမှုတွေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် နှိမ်နင်းခဲ့ပါတယ်။

နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်းရဲ့ အချက်အလက်တွေအရ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း စစ်ကောင်စီနဲ့ သူတို့လက်ပါးစေတွေရဲ့လက်ချက်ကြောင့် အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေးဒီမိုကရေစီလိုလားသူတွေနဲ့ အရပ်သားပြည်သူ ၅၈၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရပြီး လူပေါင်း ၂၇၅၀၀ ကျော် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပါတယ်။

ပြည်သူတွေအနေနဲ့ စစ်အုပ်စုရဲ့ အင်တာနက်ထိန်းချုပ်မှုတွေကို ကျော်လွှားဖို့ အသုံးပြုတဲ့ VPNs တွေကို စစ်ကောင်စီက ပြီးခဲ့တဲ့ မေလမှာ ပိတ်ပင်ဖို့ စီမံချက်အသစ်တွေ ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့တာကို Freedom House က ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။

တရုတ်နိုင်ငံမှာလည်း အာဏာရကွန်မြူနစ်ပါတီကို ခြိမ်းခြောက်မှုဖြစ်စေမယ့် အကြောင်းအရာတွေကို အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းဖို့ ကျယ်ပြန့်တဲ့ firewall ကြီးတစ်ခုကို တီထွင်ခဲ့ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ထုတ်ပြန်တဲ့ အဲဒီအစီရင်ခံစာနဲ့ပတ်သက်လို့ ပေကျင်းကတော့ သူတို့ရဲ့ပြည်သူတွေဟာ “ဥပဒေနဲ့အညီ အမျိုးမျိုးသောအခွင့်အရေးတွေနဲ့ လွတ်လပ်မှုတွေကို ခံစားနေကြရတယ်” လို့ အခိုင်အမာ ပြောဆိုပါတယ်။

“အစီရင်ခံစာလို့ ခေါ်တဲ့ကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ ဒါဟာ လုံးဝ အခြေအမြစ်မရှိသလို ယုတ်ညံ့တဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ပြုလုပ်တာလို့ ကျမ ထင်ပါတယ်” လို့ တရုတ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ မော်နင်က ပြောပါတယ်။

အိုက်စလန်နိုင်ငံဟာ အင်တာနက်လွတ်လပ်ခွင့် အမြင့်ဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အက်စ်တိုးနီးယား၊ ကနေဒါ၊ ချီလီနဲ့ ကော်စတာရီကာတို့က သူ့နောက်လိုက်ကြပါတယ်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကတော့ အမှတ် ၁၀၀ မှာ ၇၆ နဲ့ တည်ငြိမ်နေပြီး အစိုးရရဲ့ စောင့်ကြည့်မှုအပေါ် အကာအကွယ်ကင်းမဲ့မှုနဲ့ပတ်သက်လို့ Freedom House အနေနဲ့ စိုးရိမ်မှုအသစ်တွေ တိုးလာနေပါတယ်။

တဆက်တည်းမှာပဲ ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုတွေမှာ ဉာဏ်ရည်တုကို အလွဲသုံးစားလုပ်မှုအပေါ် ဆန့်ကျင်တဲ့ အမေရိကန်ပြည်နယ် ၁၉ ခုထက်မနည်းရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို သူက ထောက်ပြထားပါတယ်။